Ustalając, czy głos na karcie jest ważny, czy nieważny, OKW stosuje poniższe reguły.
Za ważny uznaje się głos, gdy wyborca w kratce na karcie do głosowania:
- znakiem „X” postawionym w kratce są co najmniej dwie linie, które przecinają się w obrębie kratki. Ustalenie, czy postawiony znak jest znakiem „X” w rozumieniu Kodeksu wyborczego oraz, czy postawiony jest on w kratce, czy poza nią, należy do OKW (w razie wątpliwości komisja rozstrzyga w głosowaniu);
- wszelkie znaki, wykreślenia, przekreślenia, w tym również i znak „X” postawiony przez wyborcę poza przeznaczoną na to kratką, traktuje się jako dopiski, które nie wpływają na ważność głosu;
- wszelkie inne znaki niż znak „X”, tj. niebędące co najmniej dwiema liniami, które przecinają się w obrębie kratki, naniesione w obrębie kratki, również nie wpływają na ważność głosu.
Do ustalenia liczby głosów nieważnych i głosów ważnych komisja stosuje zasady dotyczące interpretacji znaku „x” i ewentualnych dopisków na karcie do głosowania.
Wyborca może głosować na jednego kandydata, stawiając na karcie do głosowania znak ,,x” z lewej strony obok jego nazwiska (art. 311 Kodeksu wyborczego).
Tak oddane głosy wyborców są głosami ważnymi.
Za nieważny uznaje się głos, gdy wyborca w kratce na karcie do głosowania:
- postawił znak „x” przy nazwisku więcej niż jednego kandydata;
- nie postawił znaku „x” przy nazwisku żadnego kandydata;
- postawił znak „x” tylko przy nazwisku kandydata skreślonego przez Państwową Komisję Wyborczą.
Wyodrębnione karty z głosami nieważnymi według przyczyny nieważności głosu liczy się i odkłada, a ich liczbę wpisuje się w punkcie 13 protokołu głosowania.
Następnie OKW dokonuje oceny przyczyny nieważności głosu i rozkłada oddzielnie karty według przyczyny nieważności głosu.
Punkt 13 – Liczba głosów nieważnych (z kart ważnych) – xxx,
Punkt 13a – w tym z powodu postawienia znaku „X” obok nazwiska dwóch lub większej liczby kandydatów – xxx,
Punkt 13b – w tym z powodu niepostawienia znaku „X” obok nazwiska żadnego kandydata – xxx,
Punkt 13c – w tym z powodu postawienia znaku „X” wyłącznie obok skreślonego nazwiska kandydata – xxx,
UWAGA! – Suma liczb z pkt od 13a – 13c musi być równa liczbie z pkt 13.
Karty ważne z głosami nieważnymi należy zapakować w odrębne pakiety – według przyczyn nieważności głosu – opieczętować je i opisać.
Następnie pakiety z głosami nieważnymi, według przyczyny nieważności głosu, należy zapakować w jeden zbiorczy pakiet i opisać.
Wypełnianie pkt 14 protokołu głosowania Komisja liczy głosy ważne oddane łącznie na wszystkich kandydatów i ich liczbę wpisuje w punkcie 14 protokołu głosowania.
Następnie komisja sumuje liczby głosów nieważnych (punkt 13 protokołu głosowania) i głosów ważnych (punkt 14 protokołu głosowania) i porównuje wynik z wcześniej wpisaną liczbą kart ważnych (punkt 12 protokołu głosowania).
Liczby te muszą być równe.
Punkt 14 – Liczba głosów ważnych oddanych łącznie na wszystkich kandydatów (z kart ważnych) – xxx
Wypełnianie pkt 15 protokołu głosowania Komisja ustala – na podstawie kart z głosami ważnymi – liczbę głosów ważnych oddanych na poszczególnych kandydatów na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Ustalenia tego komisja dokonuje na przygotowanych wcześniej arkuszach pomocniczych z nazwiskami i imionami wszystkich kandydatów na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Ustaloną liczbę głosów ważnych oddanych na poszczególnych kandydatów OKW wpisuje w punkcie 15 protokołu głosowania odpowiednio przy nazwiskach poszczególnych kandydatów.
Sumę liczb głosów ważnych oddanych na poszczególnych kandydatów wpisuje się w rubryce ,,Razem” punktu 15 protokołu głosowania.
Liczba głosów ważnych oddanych na wszystkich kandydatów (rubryka „Razem” punktu 15 protokołu głosowania) musi być równa liczbie głosów ważnych oddanych łącznie na wszystkich kandydatów (punkt 14 protokołu głosowania).
Jeżeli w okresie po wydrukowaniu kart do głosowania Państwowa Komisja Wyborcza skreśliła nazwisko kandydata, skreślone nazwisko kandydata umieszcza się (pozostawia) w odpowiedniej części protokołu głosowania, a w miejscu przeznaczonym na wpisanie liczby głosów wpisuje się „XXXXX”.
Po ustaleniu liczby głosów oddanych na poszczególnych kandydatów komisja pakuje w odrębne pakiety karty z głosami oddanymi na każdego kandydata i na każdym pakiecie umieszcza nazwisko kandydata i liczbę oddanych na niego głosów.
Pakiety te OKW pakuje w jeden zbiorczy pakiet, opieczętowuje go i opisuje.
Staranne wykonanie tych czynności pozwoli na szybkie wyjaśnienie ewentualnych błędów w obliczeniach, a także zarzutów wynikających z uwag mężów zaufania lub członków komisji albo protestów wyborców.
